Back to Top
Παρασκευή, 18/03/2016

Ε όχι και κομμουνιστής ο Κατρούγκαλος!

Πόσο συμβιβάζεται ο προσωπικός πλουτισμός με τον κομμουνισμό

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
Τέλος δικοματισμού
Τέλος δικοματισμού

Ο κ. Γ. Κατρούγκαλος προκάλεσε αρκετή θυμηδία στο ακροατήριο,  πολύ γέλιο σε όλους μας και πάρτι στα social media δηλώνοντας ότι και ο ίδιος είναι κομμουνιστής! Καλός κομμουνιστής που κόβει τις συντάξεις μας θα σκέφτηκαν πολλοί. Όμως η δήλωση του ξένισε και για έναν ακόμα λόγο νομίζω. Με τα ακριβά γυαλιστερά κοστούμια του, τις πολύχρωμες γραβάτες και το εξεζητημένο  μαντηλάκι στο πέτο, περισσότερο για δανδής κάνει παρά για επαναστάτης. Κι είναι και το άλλο. Με τα μέτρα της εποχής και κατά δήλωση του είναι πλούσιος: μπορούμε να τον  υπολογίσουμε στο 1% των φορολογουμένων που δηλώνουν εισόδημα πάνω από 60.000 το χρόνο. Μπορεί να είσαι πλούσιος και κομμουνιστής χωρίς να είσαι υποκριτής;

 

Θυμάμαι νέος, στον Θούριο, το περιοδικό της οργάνωσης «Ρήγας Φεραίος», είχα πάει να πάρω μια συνέντευξη ή κάποια χειρόγραφα, έχω ξεχάσει, από τον Κώστα Χατζή, τον κορυφαίο συγγραφέα και μου έδινε οδηγίες από το τηλέφωνο για το πώς θα πάω σπίτι του. Θα έρθεις από τον τάδε δρόμο μου έλεγε, όταν κάποια στιγμή με ρώτησε αν θα πάω με το λεωφορείο. Χωρίς να περιμένει την απάντηση μου μονολόγησε: ε, πως αλλιώς, για να είσαι στο Ρήγα δεν θα έχεις αυτοκίνητο. Ήταν περίπου αυτονόητο γι’ αυτόν ότι η πολιτική ήταν και ταξική επιλογή.

Ξέρουμε βέβαια ότι δεν είναι έτσι. Πολλοί διάσημοι κομμουνιστές, καλλιτέχνες, επιχειρηματίες ακόμα και γαιοκτήμονες, δεν βρίσκουν καμία αντίφαση ανάμεσα στον ιδιωτικό πλουτισμό και την δημόσια στήριξη μιας κοινωνίας ισότητας. Το θέμα απασχόλησε σε μια σειρά διαλέξεων τον γνωστό μαρξιστή φιλόσοφο G.A.Cohen ο οποίος εξέδωσε και ένα βιβλίο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «If you are an egalitarian how come you are so rich?”. (Αν είσαι τόσο πλούσιος πώς είσαι υπέρ της ισότητας). Όπως σημειώνει τον καιρό του Μαρξ το θέμα δεν είχε τόσο σημασία. Ο επιστημονικός σοσιαλισμός δίδασκε ότι η σοσιαλιστική κοινωνία ήταν μια ιστορική αναγκαιότητα που θα προκύψει μέσα από τις αντιφάσεις του κεφαλαίου και του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Οι ατομικές συμπεριφορές είχαν κατά συνέπεια μικρή σημασία. Σήμερα βέβαια γνωρίζουμε ότι αυτή η θέση έχει διαψευστεί από την ιστορία. Έτσι, για να χρησιμοποιήσουμε την ορολογία του Μαρξ, ο σοσιαλισμός είναι όλο και λιγότερο επιστημονικός και όλο και περισσότερο ουτοπικός. Με άλλα λόγια δεν είναι οικονομική αναγκαιότητα αλλά ηθικό πρόταγμα. Σε αυτή την περίπτωση όμως πώς συμβιβάζεται με τον προσωπικό πλουτισμό;

Προφανώς μπορεί κανείς να επικαλεστεί μια σειρά από επιχειρήματα για να υποστηρίξει ότι δεν είναι υποχρεωμένος να μοιράσει την περιουσία του για να είναι κομμουνιστής. Για παράδειγμα ότι η ύπαρξη μηχανισμών αναδιανομής είναι υποχρέωση του κράτους όχι του πολίτη. Ή ακόμα ότι το να απαρνηθεί κάποιος την περιουσία του εθελοντικά έχει πρόσθετο κοινωνικό και ψυχολογικό κόστος που δεν μπορεί να το ζητάμε από κάποιον. Και βέβαια ότι μια τέτοια προσωπική πράξη δεν έχει κανένα πρακτικό αποτέλεσμα για την κοινωνία. Θέσεις οι οποίες από την σκοπιά της ηθικής έχουν προφανώς κενά. Στο κάτω κάτω κανείς δεν περιμένει από ένα άτομο να αλλάξει την κοινωνία. Ένας πραγματικά πλούσιος ωστόσο και υπάρχουν τέτοιοι κομμουνιστές, μπορεί να αλλάξει τις ζωές πολλών ανθρώπων χωρίς αναγκαστικά ο ίδιος να υποχρεωθεί να ζήσει πολύ χειρότερα.

Πιο πειστικά είναι ορισμένα άλλα επιχειρήματα. Για παράδειγμα η θέληση ενός οικογενειάρχη να προστατέψει το παιδί του από τις αρνητικές συνέπειες της ανισότητας στην κοινωνία ή ακόμα και να διατηρήσει για τον εαυτό του ένα ελάχιστο επίπεδο ζωής που δεν συμπίπτει αναγκαστικά με τον κατώτατο μισθό. Αλλά βέβαια αυτές οι θέσεις έχουν νόημα μέσα σε κάποια λογικά όρια πλούτου αν και είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσδιοριστούν. Δεν γνωρίζουμε αν αυτά τα όρια ισχύουν για τον κ. Κατρούγκαλο. Ούτε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζε τους πελάτες του. Σίγουρα ένας κομμουνιστής νομικός πάντως έχει την υποχρέωση να μην εκμεταλλεύεται τους, ιδίως όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα.   Είναι γνωστά, για παράδειγμα, τα κυκλώματα των δικηγόρων που κυριολεκτικά θησαύρισαν με την μέθοδο του ποσοστού, αναλαμβάνοντας δηλαδή να υπερασπιστούν μαζικά κατηγορίες εργαζομένων του δημοσίου σε λογής λογής διεκδικήσεις τους. Απόλυτα νόμιμα αλλά καθόλου κομμουνιστικά.

 

Εύλογα θα υποστηρίξει όμως κάποιος αν στοιχειώδης ηθική συνέπεια επιτάσσει μια ορισμένη συμπεριφορά από τους κομμουνιστές οι υπόλοιποι μπορούν να φέρονται όπως θέλουν; Ένας νεοφιλελεύθερος- όρος κατ’ οικονομία- που υποστηρίζει ότι είναι θεμιτό αν όχι κοινωνικά αναγκαίο η άνιση κατανομή του πλούτου φέρεται ηθικά ή απλώς υποστηρίζει τα καλά και συμφέροντα; Το θέμα προφανώς δεν εξαντλείται σε ένα σημείωμα. Για όσους έχουν την τάση όμως να συμφωνήσουν με την δεύτερη εκδοχή, όπως ο γράφων, η άποψη του John Rawls είναι σχετική: μια ανισότητα είναι δικαιολογημένη αν και όταν βελτιώνει την οικονομική θέση των λιγότερο ισχυρών περισσότερο από ότι θα την βελτίωνε η άρση αυτής της ανισότητας. 

Διαβάστηκε 22 φορές

Προσθήκη σχολίου

Η εισαγωγή πληροφοριών όπου έχει (*) είναι υποχρεωτική.